What you were doing when the dictator died?_Ilir Koso

27mars/March- 5 prill/April, 2017

Ilir Kaso was born in 1982 in Përmet. He graduated in 2005 from the Academy of Arts in Tirana. He is a multimedia artist, refining his own visual and conceptual vocabulary that emerged through his focus on a triangle between art, anthropology and activism. For Kaso, the introspective experience of labor becomes both his process and his subject. His creativity is merely a continuous bridge towards the “small” family world and the big consumers one of unclear values.

He is the author of several personal exhibitions as: “Reality Dreamers”, FAB gallery, Tirana, 2012.“Oxymoron”,  Lokal-intgallery, Biel-Bienne, Switzerland 2012. “I am the river”, Beton 7 gallery, Athens, Greece, etc.

Kaso has been awarded for the experimentation in graphic style “Balkanima” 2005, “AMC” award as the best Albanian contemporary artist 2007, audience award “TIFF” 2009, award for the best image in “Anifest ROZAFA” 2010, best Albanian animated movie award “Albanian Film Festival” 2012, audience award in “DocuTIFF” 2015.

He lives in Tirana and work as a lecturer at the University of Arts of Tirana.

;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;

Ilir Kaso lindi në 1982, në Përmet. Në 2005 u diplomua në Akademinë e Arteve në Tiranë. Ai është një artist multimedial, qe po ndërton nje fjalor vizual dhe konceptual nëpërmjet një trekëndëshi mes artit, antropologjisë dhe aktivizmit. Për Kason, përvoja introspective e punës bëhet pjesë e procesit dhe subjektit që ai zgjedh. Krijimtaria e tij është një urë lidhëse drejt botës së “vogël” familjare dhe asaj konsumatore e vlerave të paqarta.

Ai është autor i disa eskpozitave personale Brenda dhe jashte vendit, si: “Ëndërrimtarët ë realitetit”, në galerinë FAB, Tiranë, 2012.  “Oxymoron”, në galerinë Lokal-int, Biel-Bienne, Zvicër, 2012. “I am the river”, në galerinë Beton 7, Athinë,  etj

Kaso ka marrë çmimin për eksperimentim në stilin e grafik “Balkanima” 2005, çmimin “AMC” si artisti më I mire bashkëkohor 2007, çmimin e publikut “TIFF” 2009, imazhi më i mirë në “Anifest ROZAFA” 2010, filmi më i mirë i animuar “Festivali i Filmit Shqiptar” 2012, çmimi i publikut “DocuTIFF” 2015.

Ai jeton në Tiranë dhe punon si lektor në Universitetin e Arteve të Tiranës.

   

   

   

   

“We wouldn’t be here without you!”

At first glance, the question “What were you doing when the dictator died?” seems to be somewhat provocative or some kind of a trap, in the sense that whatever it is that you were doing at the moment when you received news of the dictator’s death, its significance nevertheless passes – as if skipping the customs procedures – on to the dictator’s death. Otherwise stated, that which happened to the dictator is the cause, while whatever it is that you were doing, the recounting of which is requested of you in this case, is the effect.

The ambiguous nature of this question makes it all the more fascinating as well as broader. Clearly, each particular tale has something to say regarding that which the storyteller was doing when he/she received the news, whether he was exalted or embittered, for instance, and whatever he/she experienced or did during those moments will be inextricably linked to the news/event in question. It is precisely this intractability, I believe, that symbolizes the Gordian knot demanding from Alexander his mind, not his sword.

Any authoritative power, particularly the political/leading kind, in order to, first and foremost, ensure its own security, not that of its citizens, seeks to be informed not only about the activities of its people, but – especially – about their thoughts, as it is precisely through the latter that it can easily control what the people do and, from here, goes on to systematize them, making them become part of a system. Historically, every power, in one way or another, directly or indirectly, coercesan individual into performing a function which, essentially, remains a type of punishment. Thus, somebody’s event is only as significant as the powers allow it to be an ongoing story for as long as it fits within their framework. Otherwise, the individual’s activities are interrupted by the mechanisms of the powers that be (either in “democratic” or “dictatorial” methods – they are essentially the same thing) or self-interrupted (self-censored), since they add nothing to the ongoing narrative of the powers that be, which defines and justifies itself mostly through social security, the latter serving, as abovementioned, merely as the bait that leads to its own security.

To the powers, the individual’s significance lies in the degree of his adaptation to the construct of “society”, for as long as he/she is a part of this manageable plurality. The result of this ongoing pressure exerted by the powers on the individual is fear (and, in many cases, anxiety), planted deep within the subconscious of his individuality, until the moment comes when, as literature warns us, the ideas of individualism, autonomy, uniqueness, etc are no longer fathomable by the individual.

It is not by chance that, since the dawn of modernity until our times, an increasing number of people want to be members of a political party, group, sect, or part of a particular movement, etc, because they are otherwise easily exposed to a psychological or spiritual crisis.

“Yet, his life, as he conceptualized it, had no particular meaning on its own: it could only take on meaning as a small part of a whole, which he continuously felt. Words and actions flowed from him like the fragrance that lifts off a flower. He was in no condition to understand, according to his own way of thinking, neither the value nor the meaning of a particular word or action.” (Tolstoy)

It seems that every element and work of this exhibit seeks to remind us that the most significant event is our life, which, time after time, is linked precisely to what we do or do not do. Ultimately, we only remember moments, not dates.

Yet, in certain moments, what happens to others interferes with our lives, detaching us from our own story and this detachment is always two-sided: it either enriches or impoverishes us (we often talk about waste of time, nerve, energy, and so on and so forth).

I think that,with this research, the author is interested in discovering not only what many people were doing the moment they found out about the dictator’s death but how their “little” story was interrupted by the “big” story, because (re)reading the past can make us better understand the present.

Edison Çeraj

;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;;

“Jeni ju pa jemi ne!”

“Çfarë ke qenë duke bërë kur diktatori vdiq?”, në pamje të parë është një pyetje disi provokuese, ose një lloj kurthi, në kuptimin që çfarëdo që të kesh qenë duke bërë në çastin që morevesh lajmin e vdekjes së diktatorit, prapëseprapë rëndësia kalon si pa doganë pikërisht te vdekja e diktatorit. E thënë ndryshe, ajo që ndodhi me diktatorin është shkaku, ndërsa ajo që ke qenë duke bërë ti, dhe që po të kërkohet ta rrëfesh në këtë rast, është pasoja.

Kjo gjendje ambige e pyetjes, e bën atë edhe më tërheqëse, edhe më përfshirëse. Natyrisht, rrëfimi i secilit/secilës që ka diçka për të thënë, do të jetë i lidhur me atë se çfarë ishte duke bërë kur mori vesh lajmin, nëse, fjala vjen, u gëzua apo u hidhërua; por, çfarëdo që ka përjetuar apo vepruar në ato momente, do mbetet e lidhur pazgjidhshmërisht me lajmin/ngjarjen në fjalë.

Pikërisht kjo pazgjidhshmëri mendoj se është nyja gordiane që kërkon mendjen e Aleksandrit, jo shpatën e tij.

Çdo pushtet, në veçanti ai politik/drejtues, së pari, në emër të sigurisë së tij e jo të qytetarëve, kërkon të jetë në dijeni jo vetëm të asaj se çfarë bëjnë njerëzit, por – sidomos – të asaj se çfarë mendojnë, sepse falë kësaj të fundit do arrijnë t’i kontrollojnë shumë më lehtë veprimet e tyre, dhe që ketëj pastaj t’i sistematizojnë ato duke i bërë pjesë të sistemit. Si gjithnjë, çdo pushtet, në një mënyrë apo në një tjetër, tërthorazi apo drejtpërdrejtë, e detyron njeriun të kryejë një funksion, që në thelb mbetet një formë dënimi.

Kështu, ngjarja e dikujt ka rëndësi për aq sa i jep rëndësi pushtetit si ngjarje e vazhdueshme, për aq sa është në kuadër të tij. Në të kundërt, ajo që bën individi ndërpritet nga mekanizmat e pushtetit (në mënyrë “demokratike” apo “diktatoriale” – në thelb është e njëjta gjë), ose vetëndërpritet (vetëcensura), meqë nuk i shërben ngjarjes së vazhdueshme të pushtetit, që më së shumti përkufizohet dhe justifikohet në emër të sigurisë shoqërore, por që, siç e thamë më lart, ky është vetëm një karrem që të shpie drejt sigurisë së pushtetit.

Për pushtetin individi ka rëndësi për aq sa përshtatet për të formuar konvencionin “shoqëri”, për aq sa është pjesë e kësaj tërësie të menaxhueshme. Rezultati i këtij presioni të vazhdueshëm që ushtron pushteti mbi individin është frika (në jo pak raste edhe ankthi) e mbjellur përthellë në të pavetëdijshmen e tij për të qenë pikërisht individ, derisa vjen një çast që as nuk e çon më nëpër mend individualitetin, mëvetësinë, papërsëritshmërinë etj., siç na paralajmëron letërisa.

Jo rastësisht, qysh në ag të kohëve moderne e gjer në ditët tona, një numër gjithnjë e më i madh njerëzish duan të jenë pjesë e një partie, ose grupi, ose sekti, apo pjesë e një lëvizjeje të caktuar etj., pasi përndryshe janë lehtësisht të ekspozuar ndaj ndonjë krize psikike apo shpirtërore.

“Por, jeta e tij, ashtu siç e konsideronte vetë, nuk kishte asnjë kuptim si një jetë e veçantë: kishte kuptim vetëm si njëpjesë e vogël e tërësisë, që ai e ndjente vazhdimisht. Fjalët dhe veprimet rridhnin prej tij si aroma që shkëputet prej lules. Ai nuk ishte në gjendje ta kuptonte sipas mendjes së vet as vlerën eas domethënien e një veprimi apo fjale të caktuar.” (Tolstoi)

Çdo element dhe çdo vepër e kësaj ekspozite, mesa duket, synon të na kujtojë se ngjarja më e rëndësishme është jeta jonë, e cila, çast pas çasti, lidhet pikërisht me çfarë bëjmë apo nuk bëjmë. Në fund ne kujtojmë çaste, jo data.

Por, herë pas herë, në këtë mes ndërhyn ajo çfarë u ndodh të tjerëve, për të na shkëputur nga rrjedha jonë, dhe kjo shkëputje është gjithnjë e dykahshme: ose na pasuron, ose na varfëron (shpesh themi humbje kohe, nervash, energjie e kështu me radhë).

Besoj se në këtë kërkim, autorit i intereson të mësojë jo vetëm çfarë po bënin shumë njerëz në çastin që morën vesh vdekjen e diktatorit, por edhe se si u ndërpre ngjarja e tyre “e vogël” nga ngjarje “e madhe”, sepse duke (ri)lexuar të shkuarën mund ta kuptojmë më mirë të tashmen.

Edison Çeraj

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *